Ô nhiễm không khí gây ra bệnh gì? Nhóm bệnh thường gặp

Ô nhiễm không khí gây ra bệnh gì? Theo các tổ chức y tế, tiếp xúc lâu dài với bụi mịn và khí độc có liên quan đến bệnh đường hô hấp (viêm phổi, COPD), bệnh tim mạch, đột quỵ và ung thư phổi, ngoài ra còn gây kích ứng mắt, mũi, họng, da. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và thai phụ nhạy cảm hơn. Đây là mối liên quan được ghi nhận, không phải lời khuyên điều trị.

Năm nhóm vấn đề sức khỏe thường được nhắc đến

Theo Viện Nghiên cứu Tác động Sức khỏe HEI (2021), ô nhiễm không khí là nguyên nhân gây ra 8,1 triệu ca tử vong trên thế giới, theo số liệu Hello Bacsi dẫn lại. Bảng dưới đây tóm tắt các nhóm bệnh và cơ quan bị ảnh hưởng.

Ô nhiễm không khí là gì và có những tác nhân nào?

Ô nhiễm không khí là tình trạng không khí chứa các chất làm giảm chất lượng, ở ngoài trời lẫn trong nhà. Mỗi tác nhân đi vào cơ thể theo cách khác nhau.

Bụi mịn PM2.5 và vì sao đáng lưu ý

PM2.5 là hạt bụi rất nhỏ, có thể đi sâu vào đường hô hấp. Bạn có thể đọc thêm tại bài bụi mịn PM2.5 là gì. Theo Báo cáo chất lượng không khí thế giới (2023), Việt Nam nằm trong top 40 quốc gia có nồng độ bụi mịn PM2.5 cao nhất toàn cầu.

Khí độc, VOC và formaldehyde trong nhà

Trong nhà, nguồn phát sinh gồm đồ nội thất, sơn, khói thuốc, nấu nướng. Xem thêm VOC là gì và cách khử formaldehyde trong nhà.

Các nhóm bệnh liên quan đến ô nhiễm không khí

Bệnh đường hô hấp

Hạt bụi và khí độc gây kích ứng niêm mạc đường thở, thường gặp là ho, khò khè, tức ngực. Theo WHO (2016), tại Việt Nam có hơn 60.000 người tử vong do bệnh tim, đột quỵ, ung thư phổi, COPD và viêm phổi liên quan tới ô nhiễm không khí, theo Hello Bacsi.

Bệnh tim mạch và đột quỵ

Theo WHO (2016), trong 2,2 triệu ca tử vong do ô nhiễm không khí ở Tây Thái Bình Dương, 29% do bệnh tim và 27% do đột quỵ. Cũng trong số đó, 22% tử vong do COPD, 14% do ung thư phổi và 8% do viêm phổi.

Ung thư phổi và các nguy cơ dài hạn

IARC xếp bụi mịn và ô nhiễm không khí ngoài trời vào Nhóm 1 - tác nhân gây ung thư ở người, theo Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh. Nghiên cứu khoa học được trang này dẫn cho thấy khi PM2.5 tăng thêm 10 µg/m³, nguy cơ tử vong do ung thư phổi tăng khoảng 8-9%.

Kích ứng mắt, mũi, họng và da

Đây là biểu hiện nhẹ, dễ gặp khi không khí nhiều bụi hoặc có mùi hóa chất: cay mắt, ngứa mũi, rát họng, da khô ngứa.

Ảnh hưởng đến thai kỳ và trẻ nhỏ

Theo UNICEF, 20% số ca tử vong ở trẻ sơ sinh trên toàn thế giới là do ô nhiễm không khí, phần lớn liên quan nhẹ cân và sinh non. Ô nhiễm trong nhà và ngoài trời cũng gây ra gần 1/10 số ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi (UNICEF Việt Nam).

Ai dễ bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm không khí?

• Trẻ em và trẻ sơ sinh: phổi đang phát triển, hít thở nhanh hơn người lớn.
• Người cao tuổi và người có bệnh nền hô hấp, tim mạch: cơ thể kém thích nghi hơn.
• Thai phụ: cần hạn chế tiếp xúc khi chỉ số cao.
• Người thường xuyên ra đường, sống gần đường lớn: tiếp xúc lâu hơn với khí thải, bụi.

Dấu hiệu cơ thể có thể liên quan đến không khí ô nhiễm

Các biểu hiện hay gặp gồm ho, ngứa họng, cay mắt, khó thở nhẹ khi ra ngoài. Xem chi tiết tại bài biểu hiện của ô nhiễm không khí.

Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Hãy đi khám nếu ho, khó thở, đau tức ngực kéo dài, hoặc triệu chứng xuất hiện ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, thai phụ. Bác sĩ sẽ đánh giá nguyên nhân chính xác.

Cách giảm tiếp xúc với không khí ô nhiễm

Theo dõi AQI Hà Nội, TP.HCM, Cần Thơ

Hãy xem chỉ số chất lượng không khí AQI trước khi ra ngoài. Bạn có thể tra cứu chất lượng không khí Hà Nội, chất lượng không khí TP.HCM và chất lượng không khí Cần Thơ.

Giữ không khí trong nhà sạch hơn

• Đeo khẩu trang phù hợp, hạn chế ra ngoài giờ chỉ số cao.
• Đóng cửa khi ngoài trời nhiều bụi; tham khảo cách chống bụi bay vào nhà.
• Lau dọn thường xuyên, mở cửa thông thoáng khi không khí ngoài trời tốt.
• Không hút thuốc trong nhà.

Máy lọc không khí giúp giảm bụi mịn trong phòng

Máy lọc không khí là biện pháp hỗ trợ giảm bụi trong phòng, không thay thế việc thăm khám và điều trị y tế. Nên chọn theo diện tích phòng.

Chọn máy lọc không khí Airdog theo diện tích phòng

Phòng nhỏ: Airdog X5 (40 m²)

Máy lọc không khí Airdog X5 dùng công nghệ TPA, bảo hành 2 năm (24 tháng) kể từ ngày nhận hàng.

Phòng rộng: X5D (60 m²), X8D (110 m²)

Hai model này phù hợp phòng khách, văn phòng rộng. Xem toàn bộ dòng máy lọc không khí Airdog, hoặc liên hệ hotline để được tư vấn theo diện tích thực tế.

Câu hỏi thường gặp

Ô nhiễm không khí gây ra bệnh gì?

Ô nhiễm không khí được ghi nhận có liên quan đến bệnh hô hấp, tim mạch, đột quỵ, ung thư phổi và kích ứng mắt, mũi, họng, da khi tiếp xúc lâu dài. IARC xếp bụi mịn và ô nhiễm ngoài trời vào Nhóm 1, tác nhân gây ung thư ở người.

Ô nhiễm không khí gây bệnh gì cho trẻ em?

Trẻ nhạy cảm hơn vì phổi đang phát triển, có thể gặp ho, viêm đường hô hấp. Theo UNICEF, ô nhiễm không khí gây ra gần 1/10 số ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi. Phụ huynh nên tham khảo bác sĩ nhi khi trẻ có triệu chứng kéo dài.

Ô nhiễm không khí gây ra những bệnh gì về hô hấp?

Các bệnh hô hấp được nhắc đến gồm viêm đường hô hấp, viêm phổi, hen và bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD). Theo WHO (2016), 22% ca tử vong do ô nhiễm không khí ở Tây Thái Bình Dương là do COPD và 8% do viêm phổi.

Ô nhiễm không khí có gây ung thư không?

IARC xếp bụi mịn và ô nhiễm không khí ngoài trời vào Nhóm 1, tức tác nhân gây ung thư ở người. Theo nghiên cứu được Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh dẫn, khi PM2.5 tăng thêm 10 µg/m³, nguy cơ tử vong do ung thư phổi tăng khoảng 8-9%.

Ô nhiễm không khí trong nhà có hại không?

Có. Bụi, VOC, formaldehyde và khói thuốc trong nhà có thể gây kích ứng mắt, mũi, họng. Nên giữ nhà thông thoáng khi không khí ngoài trời tốt, vệ sinh thường xuyên và theo dõi chất lượng không khí trong phòng.

Làm sao giảm tiếp xúc với không khí ô nhiễm?

Hãy theo dõi chỉ số AQI, đeo khẩu trang phù hợp, hạn chế ra ngoài giờ chỉ số cao, đóng cửa khi nhiều bụi và giữ nhà sạch. Máy lọc không khí chọn theo diện tích phòng có thể hỗ trợ giảm bụi mịn trong phòng.