Thực trạng ô nhiễm không khí trên thế giới 2024

Thực trạng ô nhiễm không khí trên thế giới cho thấy phần lớn dân số đang hít thở không khí chưa đạt tiêu chuẩn của WHO. Theo IQAir (2024, qua VOV), có 126 quốc gia, vùng lãnh thổ ghi nhận mức ô nhiễm vượt ngưỡng khuyến cáo của WHO. Nam Á và một số nước châu Phi có mức bụi mịn PM2.5 cao, nhưng thứ hạng thay đổi theo năm và theo mùa.

Thực trạng ô nhiễm không khí toàn cầu hiện nay ra sao?

Có bao nhiêu quốc gia vượt khuyến nghị của WHO?

Báo cáo của IQAir (2024) tổng hợp dữ liệu từ hơn 40.000 điểm đo thuộc 138 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó 126 nơi vượt ngưỡng khuyến cáo của WHO (theo VOV).

Theo IQAir (2024, qua Nhân Dân), chỉ có 7 quốc gia đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng không khí của WHO. Đây là bức tranh chung của ô nhiễm không khí trên thế giới: số nơi đạt chuẩn còn rất ít.

PM2.5 và AQI là gì, đọc chỉ số thế nào?

PM2.5 là các hạt bụi rất nhỏ, đủ nhẹ để lơ lửng lâu trong không khí. Bạn có thể đọc thêm tại bài bụi mịn PM2.5 là gì. AQI là thang điểm quy đổi nồng độ các chất ô nhiễm thành một con số dễ hiểu: số càng cao, không khí càng kém. Cách chia mức được giải thích trong bài chỉ số chất lượng không khí AQI là gì.

Các khu vực khác nhau ra sao?

Theo IQAir (2024), các quốc gia có PM2.5 trung bình năm cao tập trung ở Nam Á (Bangladesh, Pakistan, Ấn Độ) và Trung Phi (Chad, CHDC Congo). Phần số liệu riêng cho châu Âu hay châu Mỹ cần đối chiếu trực tiếp trên báo cáo gốc của IQAir.

Ô nhiễm không khí nhất thế giới: quốc gia và thành phố nào?

Top quốc gia có PM2.5 trung bình năm cao

Theo IQAir (2024), Chad đứng đầu bảng xếp hạng ô nhiễm năm 2024 với mức 91,5 µg/m³, vượt quá 18 lần khuyến nghị của WHO. Bảng dưới là năm quốc gia có PM2.5 trung bình năm cao nhất.

Nguồn: IQAir (2024), trích qua VOV. Để so sánh, ngưỡng PM2.5 WHO khuyến nghị là 5 µg/m³ (theo Nhân Dân, trích IQAir 2024).

Thành phố ô nhiễm nhất thế giới theo báo cáo năm

Theo IQAir (2024), Byrnihat (Ấn Độ) có mức ô nhiễm trung bình cao nhất trong các đô thị năm 2024, đạt 128,2 µg/m³. Cũng theo báo cáo này, Ấn Độ có 6 trong số 9 thành phố đứng đầu về mức ô nhiễm; một thống kê khác cho biết nước này có 12 địa phương trong nhóm 20 thành phố ô nhiễm cao nhất (theo Nhân Dân).

Tại Pakistan, mức ô nhiễm ở một số khu vực cao gấp 20 lần mức an toàn theo khuyến nghị của WHO. Theo khảo sát Ipsos (2024), 80% người dân nước này cho biết bị ảnh hưởng bởi sương mù ô nhiễm.

Vì sao xếp hạng chất lượng không khí thế giới liên tục thay đổi?

• Mùa vụ và sưởi ấm: mùa lạnh thường kéo theo đốt nhiên liệu sưởi ấm nhiều hơn.
• Thời tiết: lặng gió, nghịch nhiệt khiến bụi tích tụ gần mặt đất.
• Đốt sinh khối: đốt rơm rạ, cháy rừng làm nồng độ tăng theo đợt.
• Phương pháp đo: trung bình năm khác với xếp hạng theo giờ nên hai bảng có thể cho kết quả khác nhau.

Vì vậy, khi đọc bất kỳ bảng xếp hạng nào, hãy chú ý thời điểm và nguồn dữ liệu.

Tình trạng ô nhiễm không khí Việt Nam nằm ở đâu?

Chất lượng không khí ở Việt Nam khác nhau theo vùng và theo mùa, nên cách chính xác là xem số liệu thời gian thực tại trang AQI Việt Nam hôm nay, có các trang riêng cho chất lượng không khí Hà Nội, chất lượng không khí TP.HCM và chất lượng không khí Cần Thơ.

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí toàn cầu

• Giao thông: khí thải từ xe cộ, nhất là ở đô thị đông phương tiện.
• Công nghiệp và nhiệt điện than: đốt nhiên liệu hóa thạch phát thải bụi mịn và khí độc.
• Đốt sinh khối: rơm rạ, củi, than, cháy rừng.
• Không khí trong nhà: nấu ăn, đốt hương, và các chất hữu cơ bay hơi từ nội thất, sơn (xem VOC là gì).
• Thời tiết, địa hình: thung lũng, lặng gió hay nghịch nhiệt làm bụi khó phân tán.

Thường nhiều nguồn cùng cộng hưởng, nên mức ô nhiễm tại mỗi nơi là kết quả của cả hoạt động con người lẫn điều kiện khí tượng.

Tác động của ô nhiễm không khí đến sức khỏe và môi trường

Những con số về sức khỏe

Theo WHO (trích qua Nhân Dân), ô nhiễm không khí khiến khoảng 7 triệu người tử vong mỗi năm trên toàn cầu. Theo IQAir (2021, qua VOV), thế giới có hơn 8 triệu ca tử vong liên quan đến ô nhiễm không khí. Còn theo Báo cáo Tình trạng Không khí toàn cầu 2020, năm 2019 có 6,7 triệu người tử vong liên quan. Mỗi nguồn dùng cách tính và năm khác nhau nên con số không hoàn toàn trùng khớp.

Trẻ em và người lớn tuổi

Theo UNICEF, ô nhiễm không khí là nguyên nhân gây ra gần 1/10 số ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi (xem trang của UNICEF Việt Nam). Trẻ nhỏ và người lớn tuổi vì vậy là nhóm cần chú ý hơn khi chỉ số AQI xấu.

Môi trường, khí hậu và kinh tế

Nhiều chất gây ô nhiễm không khí và khí nhà kính cùng đến từ việc đốt nhiên liệu, nên giảm phát thải ở nguồn có thể đem lại lợi ích kép. Về kinh tế, Báo cáo Tình trạng Không khí toàn cầu 2020 ước tính thiệt hại 5 nghìn tỷ USD mỗi năm cho nền kinh tế toàn cầu (trích qua Kim Trường Phúc). Cũng theo báo cáo này, khoảng 4 trong 7 triệu ca tử vong sớm mỗi năm xảy ra ở châu Á - Thái Bình Dương.

Cách theo dõi chất lượng không khí và giảm tiếp xúc

Xem AQI theo từng thành phố

Bạn nên kiểm tra AQI trước khi ra ngoài, đặc biệt buổi sáng sớm và giờ cao điểm. Trang AQI Việt Nam hôm nay cập nhật theo thời gian thực cho các địa phương.

Biện pháp giảm tiếp xúc khi AQI cao

• Hạn chế vận động mạnh ngoài trời khi AQI ở mức xấu.
• Đóng cửa sổ trong giờ ô nhiễm, thông gió lại khi chỉ số cải thiện.
• Dùng khẩu trang phù hợp khi phải di chuyển ngoài đường.
• Hạn chế nguồn bụi trong nhà: đốt hương, nấu ăn nhiều khói, hút thuốc.

Nếu thấy khó chịu bất thường, hãy tham khảo ý kiến cơ sở y tế. Bạn cũng có thể đọc thêm về biểu hiện của ô nhiễm không khí trong nhà.

Máy lọc không khí hỗ trợ cải thiện không khí trong nhà như thế nào?

Máy lọc không khí giúp giảm bụi mịn trong không gian kín; nó không thay thế các giải pháp giảm ô nhiễm ngoài trời. Khi chọn máy, hai thông số cần xem là diện tích phòng và CADR. Theo thông số hãng công bố, hai ví dụ trong dòng máy lọc không khí Airdog là:

Các tiêu chí so sánh khác xem thêm ở bài máy lọc không khí hãng nào tốt.

Nếu cần chọn máy theo diện tích phòng, bạn có thể liên hệ hotline hoặc ghé showroom Airdog để được tư vấn trực tiếp.

Câu hỏi thường gặp

Thực trạng ô nhiễm không khí trên thế giới hiện nay như thế nào?

Phần lớn thế giới chưa đạt chuẩn không khí của WHO. Theo IQAir (2024), 126 trong 138 quốc gia và vùng lãnh thổ được khảo sát vượt ngưỡng khuyến cáo của WHO, tập trung nặng ở Nam Á và một số nước châu Phi. Chỉ có 7 quốc gia đáp ứng tiêu chuẩn.

Quốc gia nào ô nhiễm không khí nhất thế giới?

Theo báo cáo IQAir năm 2024, Chad có PM2.5 trung bình năm cao nhất với 91,5 µg/m³, tiếp theo là Bangladesh (78), Pakistan (73,7), CHDC Congo (58,2) và Ấn Độ (50,6). Thứ hạng này áp dụng cho năm 2024 và có thể thay đổi ở các báo cáo sau.

Thành phố nào ô nhiễm không khí nhất thế giới?

Theo IQAir (2024), Byrnihat (Ấn Độ) có mức trung bình năm cao nhất trong các đô thị, đạt 128,2 µg/m³. Bảng xếp hạng thời gian thực thay đổi theo giờ, nên muốn biết hôm nay bạn cần xem trực tiếp bảng xếp hạng của IQAir.

Nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí là gì?

Nguyên nhân chính gồm khí thải giao thông, công nghiệp và nhiệt điện than, đốt sinh khối như rơm rạ, cháy rừng. Trong nhà còn có khói nấu ăn và VOC. Thời tiết lặng gió hay địa hình thấp khiến bụi khó phân tán, làm mức ô nhiễm nặng hơn.

AQI bao nhiêu thì không khí được coi là ô nhiễm?

AQI càng cao thì không khí càng kém; các mức được chia theo thang từ tốt đến nguy hại, và mỗi quốc gia có thể áp dụng thang riêng. Ý nghĩa từng mức và cách đọc được trình bày trong bài chỉ số chất lượng không khí AQI là gì trên airdog.vn.

Máy lọc không khí có giải quyết được ô nhiễm không khí toàn cầu không?

Không. Máy lọc không khí chỉ hỗ trợ giảm bụi mịn trong không gian kín như phòng ngủ hoặc phòng khách, không làm giảm ô nhiễm ngoài trời. Bạn vẫn nên theo dõi AQI, hạn chế ra ngoài khi chỉ số xấu và giảm nguồn bụi ngay trong nhà.