Cách Vệ Sinh Màng Lọc Than Hoạt Tính Đúng Chuẩn Tại Nhà

Màng lọc than hoạt tính giúp hấp phụ mùi hôi, khí độc và các hợp chất hữu cơ bay hơi. Tuy nhiên, việc vệ sinh không đúng kỹ thuật có thể làm giảm hiệu quả lọc, gây phát tán bụi bẩn hoặc nấm mốc tích tụ. Bài viết dưới đây Airdog Việt Nam sẽ hướng dẫn cách vệ sinh màng lọc than hoạt tính đúng chuẩn, an toàn cho thiết bị và người sử dụng.

Hướng Dẫn Chuẩn Bị Trước Khi Vệ Sinh Màng Lọc

Để vệ sinh màng lọc than hoạt tính hiệu quả, bạn cần chuẩn bị:

• Găng tay: Dùng găng tay để bảo vệ da tay khỏi các chất bẩn.
• Khẩu trang: Tránh hít phải bụi than và các tạp chất tích tụ
• Chậu hoặc bồn rửa sạch: Đựng nước để ngâm và rửa màng lọc
• Bàn chải mềm: Dùng để làm sạch bề mặt nhẹ nhàng
• Nước sạch: Nên sử dụng nguồn nước tinh khiết
• Khăn sạch hoặc giấy thấm: Để lau khô và hút bớt nước
• Túi nilon hoặc khay: Đặt màng lọc khi phơi khô

Không nên sử dụng:

• Hóa chất: Xà phòng, thuốc tẩy (gây bít tắc lỗ xốp than).
• Vật cứng: Bàn chải cứng, vật nhọn (phá vỡ cấu trúc màng).
• Nhiệt độ cao: Nước nóng >60°C (gây biến dạng khung Polymer).

Kiểm Tra và Tháo Dỡ Màng Lọc An Toàn

Trước khi tháo màng lọc, cần thực hiện các bước sau:

Bước 1: Ngắt nguồn điện hoặc đóng van nước

Đối với máy lọc không khí, rút phích cắm điện và chờ ít nhất 5 phút để thiết bị nguội hoàn toàn. Đối với hệ thống lọc nước, đóng van cấp nước và xả áp suất trong đường ống.

Bước 2: Tham khảo tài liệu hoặc video hướng dẫn chính thức từ thương hiệu

Mỗi thiết bị có cách tháo lắp riêng. Kiểm tra sách hướng dẫn hoặc tìm kiếm video hướng dẫn trực tuyến cho đúng model của bạn.

Bước 3: Kiểm tra tình trạng màng lọc

Quan sát kỹ màng lọc trước khi tháo:

• Kiểm tra xem màng lọc có bị rách, biến dạng hay có bất kỳ hư hỏng vật lý nào không?
• Màng lọc có bị ẩm mốc hoặc có mùi hôi bất thường không?
• Có rò rỉ hoặc biến dạng không?

Nếu phát hiện hư hỏng nghiêm trọng, nên thay thế thay vì vệ sinh.

Bước 4: Tháo màng lọc than hoạt tính cẩn thận

Sử dụng găng tay và khẩu trang, nhẹ nhàng tháo màng lọc ra khỏi thiết bị. Đặt ngay vào chậu hoặc khay đã chuẩn bị để tránh làm bẩn khu vực xung quanh.

5 Bước Chi Tiết Vệ Sinh Màng Lọc Than Hoạt Tính Tại Nhà

Dưới đây là quy trình vệ sinh màng than hoạt tính đơn giản và dễ thực hiện tại nhà:

Bước 1: Rũ bỏ bụi bẩn bề mặt

Sử dụng máy hút bụi với đầu chổi mềm để hút sạch lớp bụi, sợi vải bám trên bề mặt màng lọc. (Nếu không có máy hút bụi, nhẹ nhàng rũ màng lọc ở nơi thoáng khí).

Bước 2: Ngâm nước sạch

Chỉ áp dụng cho màng lọc dạng sợi/bọt. Đặt màng lọc vào chậu nước sạch (nhiệt độ thường) và ngâm trong khoảng 15-30 phút để các tạp chất mềm ra.
Lưu ý: Không ngâm quá 30 phút để tránh làm giảm khả năng hấp phụ của than.

Bước 3: Rửa trôi cặn bẩn

Rửa màng lọc dưới vòi nước chảy nhẹ. Dùng bàn chải mềm chải theo một hướng để loại bỏ cặn bẩn. Rửa liên tục cho đến khi nước chảy ra trong vắt và hết mùi.

Lưu ý: Không nên xoắn mạnh, chà mạnh, không dùng máy xịt áp lực cao, không phơi dưới nắng gắt vì tia UV có thể làm lão hóa vật liệu liên kết than.

Bước 4: Để ráo nước tự nhiên

Đặt màng lọc lên giá hoặc bề mặt sạch để ráo nước tự nhiên. Có thể dùng khăn sạch thấm bớt nước ở bề mặt và khung màng, nhưng không được vắt kiệt hoặc làm biến dạng cấu trúc màng lọc.

Bước 5: Phơi khô hoàn toàn

Đây là bước quan trọng nhất. Đặt màng lọc ở nơi thoáng mát, khô ráo, có ánh nắng gián tiếp. Thời gian phơi khô là 24-48 giờ để màng khô hoàn toàn 100%. Tuyệt đối không lắp lại màng lọc khi còn ẩm vì sẽ gây nấm mốc. Theo CDC, màng lọc còn ẩm có thể là môi trường phát triển nấm mốc. Chỉ lắp lại khi khô hoàn toàn.

Có thể dùng quạt hoặc máy sấy ở chế độ mát để đẩy nhanh, nhưng cần tránh mọi nguồn nhiệt cao.

Phân loại màng lọc than hoạt tính rửa được và không rửa được

Theo EPA và AWWA, than hoạt tính đã bão hòa không thể tái sinh bằng nước (chỉ tái sinh nhiệt >800°C). Việc rửa nước chỉ có tác dụng vật lý với một số loại cấu tạo đặc biệt.

Tuyệt đối không rửa (Cần thay thế):

• GAC, carbon block và carbon tẩm hóa chất không được rửa theo tiêu chuẩn NSF/ANSI 42 vì rửa sẽ phá cấu trúc và tạo môi trường sinh biofilm.
• Dạng Khối Nén và Dạng Tẩm Hóa Chất: Cấu trúc nén hoặc lớp tẩm xúc tác sẽ bị phá hủy/trôi mất khi tiếp xúc với nước.

Có thể rửa (Chỉ để loại bỏ bụi bề mặt):

Dạng Sợi/Bọt (Tấm Tẩm Carbon): Là tấm mỏng, có thể rửa nhẹ nhàng bằng nước lạnh để làm sạch bụi vật lý. Việc rửa này không thể khôi phục khả năng khử mùi đã bị bão hòa của than hoạt tính.

Lưu ý quan trọng: Nếu màng lọc đã xuất hiện dấu hiệu bão hòa nghiêm trọng, việc vệ sinh chỉ mang tính tạm thời và không thể khôi phục hoàn toàn hiệu quả ban đầu.

Nguyên Tắc Cần Biết Khi Vệ Sinh Bộ Lọc Than Hoạt Tính

Cách vệ sinh màng lọc than hoạt tính đạt hiệu quả cao nhất và đảm bảo an toàn, bạn cần lưu ý các điểm sau:

• Tần suất vệ sinh khoa học: Không nên vệ sinh quá thường xuyên.
• Kiểm tra khả năng vệ sinh trước khi thực hiện: Đọc kỹ thông tin từ nhà sản xuất để biết nên vệ sinh hay nên thay thế.
• Không sử dụng hóa chất tẩy rửa: Xà phòng, chất tẩy rửa,… đều có thể làm giảm khả năng lọc hoặc để lại cặn độc hại trên màng lọc.
• Đảm bảo vệ sinh khu vực lắp đặt: Trước khi lắp màng lọc đã vệ sinh trở lại, hãy lau sạch khoang chứa màng lọc bằng khăn tẩm cồn y tế 70 độ để lau sạch khoang máy, ngăn chặn việc tái nhiễm khuẩn ngược từ máy sang màng lọc để loại bỏ bụi bẩn và vi khuẩn tích tụ.
• Ghi chép lịch sử bảo dưỡng: Ghi lại ngày vệ sinh và tình trạng màng lọc để theo dõi và biết khi nào cần thay thế hoàn toàn.

Giải Pháp Lọc Bền Vững Không Thay Thế Màng Lọc

Thay vì tốn chi phí thay màng lọc truyền thống định kỳ (2-4 triệu đồng/năm) và đối mặt với rủi ro vệ sinh sai cách. Hơn nữa, về bản chất vật lý, màng lọc HEPA/Than hoạt tính là vật tư tiêu hao. Dù bạn vệ sinh kỹ đến đâu, các lỗ rỗng của than rồi sẽ bị lấp đầy hoàn toàn (bão hòa) và bắt buộc phải thay thế, tạo ra gánh nặng chi phí thường niên và rác thải nhựa khó phân hủy.

Vậy, đâu là giải pháp cho người dùng muốn:

• Cắt giảm chi phí thay màng lọc đắt đỏ (trung bình 2-4 triệu đồng/năm).
• Giảm thiểu tần suất và sự phức tạp trong khâu vệ sinh.
• Duy trì hiệu suất lọc ổn định theo thời gian mà không bị tắc nghẽn?

Chuyển dịch công nghệ từ lọc thụ động (Passive Filtration) sang công nghệ TPA (Two-Pole Active) lọc chủ động. Công nghệ TPA có ưu điểm vượt trội là tấm thu gom có thể rửa sạch bằng nước và tái sử dụng trọn đời.

Những Câu Hỏi Liên Quan Về Vệ Sinh Màng Lọc Than Hoạt Tính

Màng lọc than hoạt tính có thể sử dụng được bao lâu?

Theo khuyến cáo từ các tổ chức uy tín như ASHRAE và các hãng sản xuất lớn (Honeywell, Philips), màng than hoạt tính nên thay mỗi 3–6 tháng tùy mức ô nhiễm.

Làm thế nào để biết màng lọc đã bão hòa?

• Mùi hôi xuất hiện trở lại dù bạn đã vệ sinh.
• Lưu lượng không khí giảm đáng kể (do tắc nghẽn) .
• Máy hiển thị đèn cảnh báo thay màng lọc (nếu có tính năng này).

Khi nhận thấy một trong những tín hiệu này, bạn nên thay màng lọc máy lọc không khí ngay lập tức thay vì cố gắng vệ sinh, vì than hoạt tính đã mất khả năng hấp phụ.

Vệ sinh màng lọc đúng cách giúp duy trì chất lượng không khí tạm thời. Tuy nhiên, để tối ưu hóa chi phí và đảm bảo sức khỏe dài hạn, việc chuyển đổi sang máy lọc không khí công nghệ TPA của Airdog lọc chủ động, không thay màng là khoản đầu tư kinh tế và bền vững nhất cho gia đình bạn.